Home

Achtergrond

Met papier en geduld miniaturen bouwen

Eef Smitshuysen bouwt al bijna 20 jaar papieren trekkers uit voorgedrukte bouwplaten. Een bijzondere hobby die op uitsterven leek te staan. En hoewel het aantal hobbyisten niet echt toeneemt, komt er wel weer steeds meer materiaal op de markt.

Eef Smitshuysen heeft al een leven lang liefhebberij in trekkers en alles dat met het vroegere boerenbedrijf van doen heeft. Door vakanties op een eenvoudige camping in Zuid-Limburg raakte hij als kind al bekend met het boerenleven. Het eerste trekkerrijden was op een Farmall FG, herinnert hij zich. Eef kon nog niet bij de pedalen, maar sturen ging goed. Er kwam wat oud boerengereedschap, er kwamen een paar oude trekkers en werktuigen in de verzameling, en zo ontstond een bescheiden museum.

Foto's: Hans Prinsen
Foto's: Hans Prinsen

Naam: Eef Smitshuysen (63)
Woonplaats: Schimmert (L.)
Beroep: huisman en beheerder van het Boerderij- en Heemkunde-museum in Schimmert
Favoriete model: de Ködel en Böhm-dorskast in schaal 1:32
Favoriete bouwproject: nog een keer een diorama maken waar de spuitvliegtuigen een plaats in hebben.

Ook al minstens 30 jaar verzamelt Eef bankbiljetten en postzegels met landbouwtaferelen. Door het zoeken naar landbouwgerelateerd drukwerk kwam hij ook papieren bouwplaten van trekkers en werktuigen op het spoor. Het bouwen van papieren bouwplaten groeide uit tot een nieuwe hobby.

Voorloper van het bouwpakket

De papieren bouwplaten bestaan zo ongeveer vanaf 1850. Imagerie D’expanal was destijds een grote uitgever. Trekkers bestonden nog niet. Wel waren er bouwplaten van landbouwwerktuigen, met de hand getekend. En goedkoop te produceren, waardoor het een voor die tijd betaalbaar tijdverdrijf was. Van de originelen verdween door de jaren heen vrijwel alles in de vuilnisbak. Maar de laatste jaren duiken steeds meer herdrukken op van bouwplaten uit die tijd.

Een 1:25 IFA-werktuigendrager, gebouwd én nog maagdelijk, als bouwplaat. Met name van trekkers en machines uit de DDR-tijd is de laatste jaren heel wat op de markt gekomen.
Een 1:25 IFA-werktuigendrager, gebouwd én nog maagdelijk, als bouwplaat. Met name van trekkers en machines uit de DDR-tijd is de laatste jaren heel wat op de markt gekomen.

In de jaren vijftig en zestig deed de spuitgiettechniek met kunststof zijn intrede. De bouwpakketten – van ook nu nog bekende namen als Revell en Italeri – verdrongen de papieren bouwplaten snel. Ze werden een uitstervend fenomeen, al kwam er uit Oost-Europese landen altijd wel wat aanbod. Dat die regio de laatste tientallen jaren vrijwel de enige aanbieder was, verklaart dat veel bouwplaten van Oost-Europese trekkers en machines zijn.

Beetje pimpen

Bouwplaten zijn er vanaf vrij simpel tot behoorlijk uitgebreid. Een eenvoudige zet je in enkele uren in elkaar. De meer gecompliceerde exemplaren houden je toch wel een tiental uren zoet. Voor Eef ongeveer een week werk, want als hij de smaak te pakken heeft dan bouwt hij vaak iedere avond een uurtje of twee. Netjes uitsnijden, omvouwen en in elkaar plakken. Snijrandjes kleurt hij met een bijpassende viltstift vaak nog even bij om de witte papierrandjes te camoufleren.

Krone Big X, uit een Tjechische bouwplaat in 1:32, gedistribueerd door Krone in 2013. Door Eef voorzien van glas in de cabine.
Krone Big X, uit een Tjechische bouwplaat in 1:32, gedistribueerd door Krone in 2013. Door Eef voorzien van glas in de cabine.

Vierkant en cilindrisch is in papier makkelijk te doen. Bolle of holle vormen, zoals banden, motorkappen en spatborden, zijn best lastig. De wat duurdere bouwplaten hebben inmiddels ook wel lasergesneden onderdelen, zoals nokken van trekkerbanden. Die kun je uitdrukken en apart opplakken. Het geeft mogelijkheden om kleine details aan te brengen die heel moeilijk uit papier te knippen of te snijden zijn, een netter resultaat.

Een ander extraatje dat Eef bij sommige modellen zelf aanbracht, zijn de ramen in cabines. Een papieren bouwplaat heeft ramen als tekening. Door die uit te snijden en doorzichtig folie aan te brengen, ziet een model er heel wat echter uit.

Landbouw-luchtvaart in de DDR: Normag-trekker, Fortschritt-wielkraan en een Pools PZL – 106 KRUK-landbouwvliegtuig, uitgerust om kunstmest te strooien. In schaal 1:32. Ook van de Russische Antonov An-2 is er een bouwplaat. Eefs vader was vlieger bij de luchtmacht, dus ook vliegtuigen hebben zijn belangstelling.
Landbouw-luchtvaart in de DDR: Normag-trekker, Fortschritt-wielkraan en een Pools PZL – 106 KRUK-landbouwvliegtuig, uitgerust om kunstmest te strooien. In schaal 1:32. Ook van de Russische Antonov An-2 is er een bouwplaat. Eefs vader was vlieger bij de luchtmacht, dus ook vliegtuigen hebben zijn belangstelling.

Nog voor jaren werk

Lang was het behoorlijk zoeken naar nieuwe bouwplaten. Maar net toen de techniek van vroeger leek te verdwijnen, zet de moderne tijd de bouwplaat weer op de kaart. Want naast mensen als Eef die liefhebberij hebben in het bouwen, staan anderen die er aardigheid in hebben om zo’n plaat te ontwerpen. Met de computer kun je ze op het beeldscherm tekenen, en netjes drukken is met de huidige printers eenvoudig en vooral goedkoop geworden.


  • Recente bouwplaat van Nederlandse bodem (Elferink bouwplaten), officieel in 1:32, maar toch eerder 1:16. Ook de bak kan kippen!

    Recente bouwplaat van Nederlandse bodem (Elferink bouwplaten), officieel in 1:32, maar toch eerder 1:16. Ook de bak kan kippen!

  • Niet alleen Oost-Europees, maar in ongeveer 1:32 ook een Amerikaanse International 1086, gratis te downloaden van internet!

    Niet alleen Oost-Europees, maar in ongeveer 1:32 ook een Amerikaanse International 1086, gratis te downloaden van internet!

  • Van Fortschritt is de laatste jaren heel wat uitgebracht. Meest in 1:32, zoals ook deze hakselaar en een maaidorser.

    Van Fortschritt is de laatste jaren heel wat uitgebracht. Meest in 1:32, zoals ook deze hakselaar en een maaidorser.

Enkele aanbieders pakken het commercieel aan en verkopen nieuwe bouwplaten, vaak in boekvorm. En op internet kun je steeds meer gratis downloaden, met als voordeel dat je de schaal kunt veranderen door groter of kleiner af te drukken. Mislukt een onderdeel, dan print je gewoon een nieuwe plaat. Het is heel betaalbaar. Vanaf zo’n € 15 koop je een bouwplaat; een heel mooie met wat lasersnijwerk zit een keer rond € 25. Een schaar, een mesje en een tube lijm, en je bent een aantal avonden onder de pannen.

Ködel en Böhm dorskast in 1:32, speciaal voor Eef gemaakt op basis van de echte die in zijn museum staat door de Duitse hobby ontwerper Hans-Joachim Zimmer.
Ködel en Böhm dorskast in 1:32, speciaal voor Eef gemaakt op basis van de echte die in zijn museum staat door de Duitse hobby ontwerper Hans-Joachim Zimmer.

Of registreer je om te kunnen reageren.