Home

Achtergrond 321 bekeken

Kuhn GA 13131 is stille kracht (patser)

Kuhn biedt twee verschillende vierrotorharken aan, waarvan we de ‘kleinste’ – de GA 13131 met maximaal 12,45 meter werkbreedte – een seizoen lang uitvoerig testten. En dat deden we met plezier. Ontdek hieronder wat ons beviel en welke verbeterpunten er wat ons betreft nog zijn.
De GA 13131 weegt 5.150 kg, maar liefst 1.900 kilo minder dan zijn voorganger. - Foto's: Stefan Tovornik
De GA 13131 weegt 5.150 kg, maar liefst 1.900 kilo minder dan zijn voorganger. - Foto's: Stefan Tovornik

Het Franse Kuhn zet bij grote zwadharken al langer in op hydraulische aandrijving. Het levert een rustig lopende (ofwel stille) hark op en je hebt er minder onderhoud aan. Verder valt ten opzichte van de voorgangers (GA 15021 of 15031) de compleet andere bouwwijze op. Die bespaart flink wat gewicht: 1.900 kilo maar liefst. De GA 13131 weegt 5.150 kg en daarvan dragen de optionele 600/50 R22,5 banden 4.200 kilo. Deze banden kosten weliswaar € 1.270 extra, maar ze bevielen goed. Ze dragen de hark stabiel en helpen schade aan de zode te voorkomen. Alleen in uitzonderlijke gevallen, zoals steile heuvels, dijken of taluds, zou de hark wat naar beneden kunnen driften.

Geen tandarmen meer afnemen

Het verschil in bouwwijze met de vorige modellen komt vooral tot uiting in de ophanging en de werkbreedteverstelling van de vier rotoren. De achterste rotoren hangen aan een enkele uitschuifbare koker, en de voorste rotoren aan een brede, geknikte arm. Dit reduceert niet alleen het gewicht, maar ook de transporthoogte. Je hoeft zo geen tandarmen meer af te nemen. Wellicht dat er hierdoor ook geen ruimte meer is op het frame om reserve tandarmen te plaatsen. De ontlasting van de rotoren is nu mechanisch met spiraalveren, in plaats van hydraulisch. We maten 590 kilo druk bij de middelste werkbreedte (10,5 m). De werkdiepte is eenvoudig via een schaalverdeling af te lezen. Het in- en uitklappen kun je volledig automatisch laten doen. De talrijke sensoren zorgen er dan voor dat dat in de juiste volgorde en mooi rustig gebeurt. Handmatig- in en uitklappen kan overigens ook. We hoefden de werkdiepte-instelling tijdens het seizoen niet één keer te kalibreren.

Aankoppeling aan de trekstangen, met duidelijk zichtbaar de hydrauliekpompen.
Aankoppeling aan de trekstangen, met duidelijk zichtbaar de hydrauliekpompen.

De GA 13131 koppel je aan de trekker in onder-aanspanning aan de trekstangen, naar keuze categorie II of IIIN. De gepatenteerde, geveerde aankoppeling beviel ons erg goed. Die geeft een rustiger rijgedrag. Bij het aankoppelen hoef je enkel de verlichting, de Isobus-kabel, hydrauliekslangen en de remslangen te koppelen. De hark beschikt ook standaard over bekabeling om bijvoorbeeld achteraf led-werklampen op te bouwen. Een set van vijf kost momenteel € 927.

Lengte 10,00 m
Transport (h × b) 3,95 × 2,95 m (trekst. op 66 cm)
Gewicht, aslast, oplegdruk 5.150 kg, 4.250 kg, 900 kg
Werkbreedte 8,75 – 12,45 m (gemeten)
Rotordiameter 3,20 m
Tandarmen per rotor voor 11 van 1,26 m, achter 12 van 1,17 m
Tanden per arm 4 dubbele, 10,5 mm dik
Uithefhoogte 46 – 52 cm (achterste rotoren)
Zwadbreedte 0,37 – 1,50 m
Benodigd vermogen 70 kW (95 pk)
Prijs (excl. btw) vanaf € 63.175
Info Reesink Technische Handel, www.rth.nl

Boost-functie

Goede details zijn de ophangmogelijkheid van de aftakas (voor de hydrauliekpompen) en de steunpoot. Op de dissel staan zes hydrauliekpompen, een voor elke rotor en twee voor de zogenoemde Boost-functie. Daarmee kunnen de voorste rotoren 20% harder draaien, voor als sprake is van (zeer) zware zwaden. Dit moet egalere zwaden met minder proppen opleveren. Het functioneert in de praktijk goed. Zonder de Boost-functie redt de machine het meestal ook wel om een knap zwad te harken.

Lichter lagerhuis, bewezen aandrijving

De voorste rotoren hebben elk 11 tandarmen. De achterste eentje meer, omdat die nu eenmaal meer gras moeten verwerken. De armen zijn 1,26 respectievelijk 1,17 meter lang en dat geeft (voor en achter) rotoren met 3,20 m doorsnede. Elke tandarm heeft vier massieve, 10,5 milimeter dikke dubbele tanden. Komt een tandarm in contact met een obstakel, dan grijpt als eerste een drukbegrenzingsventiel in de hydraulische aandrijving in. Dit betekent niet dat er nooit een tandarm beschadigd raakt. In zo’n geval kun je het uiteinde ervan (indien nodig) met één boutje loskoppelen en vervangen. Gaat het goed mis, dan draai je vier bouten los en neem je de tandarm met stuurrollen in zijn geheel af.

De voorste rotoren hangen aan een brede, geknikte arm en hebben een mechanische ontlasting.
De voorste rotoren hangen aan een brede, geknikte arm en hebben een mechanische ontlasting.

Kuhn ontwikkelde de continu gesmeerde, niet verstelbare curvebaan verder door. De introductie van een aluminium lagerhuis droeg bij aan de gewichtsbesparing. De aandrijving is het gekende en bewezen MasterDrive-concept, de derde generatie ondertussen.

Handige hydraulische functies

Elke rotor wordt gedragen door vier banden. De standaardbanden meten 16 × 6.5-8 en zijn gestuurd. Een aanslag voorkomt dat ze onbedoeld sturen. De neiging van de rotoren gaat niet langer met vulschijven bij de neuswielen, maar met een boutverstelling op het onderstel. De ophanging voorziet in een bodemaanpassing in en dwars op de rijrichting. De kleine hydrauliekcilinders die de rotoren bij het uitheffen vergrendelen – Kuhn patenteerde dit Stabilift-systeem – bevielen ons goed. Ook dit draagt bij aan een rustiger loop, vooral op de kopakker natuurlijk.

Via de ‘knik’ stel je de werkbreedte van de voorste rotoren in. Een schaalverdeling geeft die aan.
Via de ‘knik’ stel je de werkbreedte van de voorste rotoren in. Een schaalverdeling geeft die aan.

De werkdiepteverstelling gaat hydraulisch, per rotor afzonderlijk of voor alle rotoren tegelijk. De werkdiepte is niet alleen af te lezen op een schaalverdeling op het wielstel, maar ook procentueel op het display van de terminal in de cabine. Er is 95 millimeter verstelhoogte beschikbaar. Vulringen verhogen de rotoren nog eens met 20 of 40 millimeter, en dat kan bij stro harken goed van pas komen. In kort gemaaid gras is de hark dan juist weer te hoog, dus zagen we af van de vulringen en tilden de rotoren in het stro zo hoog mogelijk op. Dat was afdoende.

Zwaden tot 2,4 meter breed

De achterste rotoren zijn in de breedte verstelbaar met een verschuifbare buis over een koker. Optioneel is een ontlasting van de achterste rotoren beschikbaar die het gewicht van de rotor reduceert (€ 895). Vanuit de trekkercabine is er goed zicht op een schaalverdeling die helpt om de zwadbreedte in te schatten. Tussen de tanden is minimaal 40 centimeter en maximaal 1,50 meter ruimte. Dat resulteerde, afhankelijk van het product, in zwaden van 1,40 tot 2,40 meter.

De rotoren zelf zijn bekende kost. De aandrijving is van het gekende en bewezen MasterDrive-concept, de derde generatie ondertussen.
De rotoren zelf zijn bekende kost. De aandrijving is van het gekende en bewezen MasterDrive-concept, de derde generatie ondertussen.

Al harkend valt echt op hoe mooi rustig de hark werkt. Vooral het geleidelijke opstarten van de rotoren beviel goed. Dat kan alleen maar positief uitwerken op de levensduur en de onderhoudsbehoefte. Met de aftakas op 750 toeren draaien de rotoren zo’n 52 toeren per minuut. Het rotortoerental is niet hydraulisch aanpasbaar, maar zolang het aftakastoerental tussen 650 en 850 toeren per minuut blijft, mag het van Kuhn daarmee worden geregeld.

Qua rijsnelheid haalden de hark zelfs in vrij zware snedes rustig 12 km/u. En bij wat lichtere snedes was zelfs 14 km/u of sneller mogelijk zonder dat er voerresten achterbleven. Spelen met de werkdiepte kan dan ook nog helpen. Een 120 pk viercilinder trekker kon de zwadhark tijdens de testperiode prima de baas.

Loonbedrijf Kennes, Strijbeek en Bavel (N-.Br.)

Kris Kennes - Foto: Peter Roek
Kris Kennes - Foto: Peter Roek

Hoewel de destijds aanwezige Kuhn-tweerotor met zijafleg ‘niet de beste hark was’, kwam er door de goede relatie met de dealer en importeur in 2015 toch een GA 13131. “Eén van de eerste in Nederland”, zegt Kris Kennes. Hij kocht hem voor meer capaciteit. “Ik vind het een heel fijne en goede hark. De veehouders zijn erg te spreken over de kwaliteit van de zwaden en de netheid van werken.” De hydraulische aandrijving was niet doorslaggevend, maar Kennes is er wel heel tevreden over. Zozeer zelfs dat er in 2017 een tweede GA 13131 kwam. De Boost-functie staat altijd aan. “Die geeft heel mooie, luchtige zwaden zonder hopen. De hakselaar, pers of opraapwagen pikt ze vlot op.” De achterste rotoren heffen op de kopakker 1,8 meter na de voorste. “Een tijdsvertraging is onhandig als de rijsnelheid varieert.” Van de oudste hark brak vorig jaar de ophanging van een neuswiel af. Dat werd netjes opgelost. Qua bediening heeft Kennes nog wel een wens: “De diepte-instelling zou ik graag in het werkscherm van de terminal doen, nu moet je een menu induiken.”

Elektronisch gebruiksgemak

Alleen als de hark op z’n smalst staat, rijden de wielen van het onderstel iets over het zwad dat de voorste rotoren harken. Dat is erg netjes. In alle andere gevallen ligt het zwad naast het rijspoor en wordt het schoon overgenomen door de achterste rotoren.

Af fabriek is de uithefhoogte van de rotoren dusdanig hoog ingesteld dat alle gevormde zwaden netjes intact blijven. Je kunt ze via de terminal verder heffen en ook laten zakken. Heel handig is dat de uithefhoogte zich automatisch aanpast aan de werkbreedte. Het verschil tussen het inzetten van de voorste en achterste rotoren kun je in seconden of in meters instellen. Dit beviel bijzonder goed. De afstand wordt gemeten met een sensor in het rechter wiel.

De bediening en instelling zijn sowieso erg eenvoudig. En met de Isobus-mogelijkheid kun je de hark met elke Isobus-terminal bedienen. Dat is ook uitvoerig uitgeprobeerd, en alles werkte zoals het hoort. Het kan soms wel even duren voor een ‘vreemde’ terminal de schermen van de hark laadt. De GA 13131 is AEF Isobus-gecertificeerd en compatibel met universele Isobus-terminals (UT-functie) en -joysticks (AUX-N-functie).

Deze constructie zorgt ervoor dat de rotoren kunnen pendelen. De werkdiepte stel je hydraulisch in.
Deze constructie zorgt ervoor dat de rotoren kunnen pendelen. De werkdiepte stel je hydraulisch in.

Qua bediening is er keuze tussen volautomatisch in- en uitklappen en harken, óf handmatige aansturing van de rotoren. De automatiek is via een ‘dubbelklik’ op een functie ook handmatig te overrulen. De terminal geeft dan aanwijzingen voor de meest logische volgende stap. Ook een hoek uitharken gaat dan via de werk- en zwadbreedteverstelling heel mooi.

De voordelen van olie

Zoals al ter sprake kwam, biedt de hydraulische rotoraandrijving verschillende merkbare voordelen. De overbelastingsbeveiling via het drukbegrenzingsventiel geeft meer comfort dan mechanische beveiligingen zoals breek, of trekbouten en een slipkoppeling. Ook zijn de voorste rotoren zeer hoog uit te heffen om diverse obstakels te ontwijken. Bij welke dat wel en bij welke dat niet lukt, leert de praktijk snel.

De afwezigheid van koppel- en tussenassen met bijbehorende vetnippels is onderhoudstechnisch erg prettig, maar legt minder gewicht in de schaal dan Kuhn graag benadrukt. Er blijven nog altijd 65 vetnippels over die elke 50 uur vers vet nodig hebben, plus 48 nippels (tandarmen en wielnaven) die elke 200 uur aan de beurt zijn.

De achterste rotoren verstel je via een verschuifbare buis. De kleine hydrauliekcilinder en spiraalveer stabiliseren de rotor bij heffen en zakken.
De achterste rotoren verstel je via een verschuifbare buis. De kleine hydrauliekcilinder en spiraalveer stabiliseren de rotor bij heffen en zakken.

Al met al heeft de ‘kleine’ GA 13131-vierrotorhark onze test heel goed doorstaan. Hij laat een goede en stille indruk achter. De bediening en instelling zijn eenvoudig, terwijl de capaciteit immens is. Zelfs met 120 pk sterke trekker ervoor. Afwerking en lakkwaliteit zijn dik in orde. Rest de vanafprijs: die bedraagt € 63.175.

De transporthoogte blijft onder de 4,0 m en, heel prettig, daarvoor hoef je geen tandarmen af te nemen. De waarschuwingsborden en verlichting kunnen uitwijken.
De transporthoogte blijft onder de 4,0 m en, heel prettig, daarvoor hoef je geen tandarmen af te nemen. De waarschuwingsborden en verlichting kunnen uitwijken.

Loonbedrijf Pierre Koning, Spanbroek (N.-H.)

Pierre Koning - Foto: Lex Salverda
Pierre Koning - Foto: Lex Salverda

Koning harkte medio vorig jaar met een demo GA 13131 om te zien of die de extra capaciteit bracht die hij zocht. “Ik had eerst een ander merk op demo, dat triggerde de importeur wel.” De hark beviel zo goed dat-ie niet meer wegging. Koning harkte voorheen met een tweerotorhark met zijafleg, gevolgd door eentje met middenafleg, om in een lichte snede een mooi zwad te kunnen maken. “De Kuhn doet dat nu in één werkgang. Hij heeft een hoge capaciteit en alles is vanuit de cabine in te stellen. Bovendien kun je elke rotor apart uitheffen en laten zakken; een voordeel op geren.” De Boost-functie wordt alleen gebruikt als snede en omstandigheden dat vragen: bij een zwaardere, nattere snede. “Dat harkt geleidelijker, resulterend in nette zwaden.”
De chauffeurs gebruiken nog niet alle elektronische snufjes volledig. “Er was onvoldoende tijd om alles uit te proberen. Wel hoor ik dat sommige toetsen op de terminal op een onhandige plek zitten. Ik zou ze graag naar eigen inzicht (ver)plaatsen, net zoals apps op je smartphone.”

Co-auteur: Christian Brüse en René Koerhuis

Of registreer je om te kunnen reageren.